Për herë të parë në histori, zëri i një njeriu të vdekur prej tre mijë vjetësh është rikrijuar duke përdorur teknologjinë. Një ekip shkencëtarësh britanikë ka riprodhuar traktin vokal të Nesyamunit, një prift dhe shkrues që jetoi në Egjiptin e lashtë gjatë mbretërimit të Ramsesit XI (1099–1069 p.e.s.), duke përdorur skanime CT dhe printim 3D.
Projekti, i botuar në Scientific Reports, ka prodhuar një fragment audio që riprodhon një tingull të vetëm vokal, të përshkruar si “një rënkim”, “një pasthirrmë e gjatë si ‘meh’ pa m”, ose një tingull diku midis ‘bed’ dhe ‘bad’. Ky rezultat u arrit duke lidhur replikën 3D të traktit vokal të priftit me një sintetizues të të folurit të quajtur Organi i Traktit Vokal.
Sipas David Howard, profesor i fonetikës në Universitetin e Royal Holloway dhe bashkautor i studimit, ky është zëri që Nesyamun mund të kishte shqiptuar nëse do të ishte rikthyer në jetë në arkivolin e tij. Pozicioni i shtrirë dhe humbja e masës muskulore në gjuhë, megjithatë, e kufizuan rezultatin në një fonemë të vetme.
Nesyamun, mumja e të cilit ruhet në Muzeun e Qytetit të Leedsit, aspironte, sipas mbishkrimeve në arkivolin e tij, të “fliste me perënditë edhe në jetën e përtejme”. Prandaj, kërkimet moderne i kanë dhënë zë dëshirës së tij, të paktën simbolikisht.
“Kur vizitorët takohen me të kaluarën, është pothuajse gjithmonë një përvojë vizuale”, shpjegon arkeologu John Schofield, bashkautor i studimit. “Me këtë zë, ne mund të ndryshojmë rregullat: nuk ka asgjë më personale sesa tingulli i një zëri”.
Megjithatë, disa studiues paralajmërojnë kundër përdorimit të këtyre teknologjive. Kara Cooney, një egjiptologe në UCLA, thekson se “kur rindërtohet pamja ose zëri i një individi nga e kaluara, gjithmonë mbështetet në një sërë supozimesh dhe interpretimesh, të cilat mund të pasqyrojnë paragjykime kulturore të pavetëdijshme”.
Discussion about this post