AI si shok dhe kriza e miqësive njerëzore

Teknologjia e inteligjencës artificiale po paraqitet si “shok” i ri i njerëzve, por ekspertët paralajmërojnë se lidhja njerëzore reale mbetet e pazëvendësueshme – dhe një valë skepticizmi po rritet ndërsa mjetet digjitale kërkojnë të plotësojnë boshllëkun emocional të vetmisë.

Në vitet e fundit, vënë në pikëpyetje një nga premtimet më të zhurmshme të teknologjisë së viteve të fundit: idenë se inteligjenca artificiale mund të shërbejë si shok, mik apo mbështetje emocionale. Pas një vale entuziazmi fillestar, gjithnjë e më shumë përdorues po shprehin lodhje, skepticizëm dhe zhgënjim ndaj produkteve që synojnë të zëvendësojnë ose imitojnë lidhjet njerëzore.

Në qendër të debatit janë aplikacione dhe pajisje që prezantohen si “miq me AI”, të dizajnuara për të dëgjuar, për të reaguar dhe për të krijuar ndjesinë e shoqërisë së vazhdueshme. Disa prej tyre premtojnë mbështetje emocionale në momente vetmie, por përvoja reale shpesh rezulton ndryshe. Përdoruesit përshkruajnë ndërveprime që shpejt bëhen të parashikueshme, sipërfaqësore ose mekanike, duke theksuar hendekun mes komunikimit artificial dhe atij njerëzor. Ekspertët e teknologjisë dhe të shëndetit mendor theksojnë se, pavarësisht përparimeve të mëdha në gjuhë dhe ndërveprim, AI nuk ka empati të vërtetë, përvojë personale apo intuitë emocionale. Ajo mund të simulojë kujdesin, por nuk mund ta përjetojë atë. Sipas kritikëve, kur përdoruesit fillojnë të mbështeten emocionalisht te sisteme të tilla, rreziku është krijimi i një marrëdhënieje të njëanshme që nuk i zëvendëson nevojat reale për lidhje njerëzore.

Artikulli vëren gjithashtu një ndryshim më të gjerë kulturor: pas vitesh premtimesh se teknologjia do të zgjidhë problemin e vetmisë, publiku po bëhet më kritik ndaj zgjidhjeve të shpejta digjitale. Në vend të një shërimi emocional, “miqtë” me AI shpesh shihen si një simptomë e një shoqërie të fragmentuar, jo si zgjidhje për të. Mesazhi përfundimtar është i qartë. Inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet i dobishëm për informim, organizim apo argëtim, por nuk mund të zëvendësojë kompleksitetin, spontanitetin dhe thellësinë e marrëdhënieve njerëzore. Ndërsa entuziazmi fillestar po zbehet, debati po zhvendoset drejt një pyetjeje më thelbësore: jo çfarë mund të bëjë AI për ne, por çfarë nuk duhet t’i kërkojmë asaj.