Në historinë moderne të fluturimeve hapësinore, dështimet zakonisht shoqërohen me shpërthime spektakolare ose ndërprerje të menjëhershme të misionit. Rasti i fundit i raketës japoneze H3 ishte ndryshe: sateliti u humb, por raketa vazhdoi fluturimin sikur gjithçka të kishte shkuar sipas planit.
Gjatë një misioni të nisur nga qendra hapësinore e Tanegashimës, H3 kishte për detyrë të vendoste në orbitë një satelit të rëndë navigimi, pjesë e sistemit japonez që synon të rrisë saktësinë e shërbimeve të pozicionimit në rajonin Azi–Paqësor. Nisja u duk e suksesshme. Motorët e fazës së parë funksionuan normalisht dhe raketa u ngjit në trajektoren e parashikuar. Problemet nisën më vonë, në një fazë më pak të dukshme, por vendimtare. Sipas të dhënave të publikuara më pas, ndarja mes raketës dhe ngarkesës nuk ndodhi siç ishte planifikuar. Sateliti u shkëput në mënyrë të parregullt dhe nuk arriti kurrë orbitën e synuar, duke u humbur në hapësirë. Ironikisht, sistemi i fluturimit të raketës nuk e “ndjeu” menjëherë këtë humbje. H3 vazhdoi procedurat e saj të brendshme, duke ekzekutuar komandat e programuara deri në fund të profilit të fluturimit.
Ky episod e bën dështimin edhe më domethënës. Në vend që të kemi një kolaps të plotë të misionit, kemi të bëjmë me një shkëputje mes realitetit fizik dhe logjikës së softuerit: raketa funksionoi, por misioni dështoi. Për inxhinierët, ky është një nga skenarët më të vështirë për t’u analizuar, sepse problemet nuk janë as të dukshme dhe as të menjëhershme. Raketa H3 konsiderohet shtylla e ardhshme e programit hapësinor japonez, e projektuar për të qenë më ekonomike dhe më fleksibile se paraardhëset e saj. Pikërisht për këtë arsye, humbja e satelitit përbën jo vetëm një goditje teknike, por edhe një sfidë për besueshmërinë e projektit.
Autoritetet hapësinore japoneze kanë nisur një hetim të detajuar për të kuptuar pse mekanizmi i ndarjes dështoi dhe pse sistemet nuk reaguan në kohë. Për Japoninë, mësimi është i qartë: në epokën e raketave “inteligjente”, edhe një mision që duket se vazhdon normalisht mund të ketë dështuar tashmë.
Discussion about this post