Silicon Valley ka një histori të gjatë me premtime të mëdha. Interneti do të demokratizonte informacionin. Rrjetet sociale do të afronin qytetarët. Inteligjenca artificiale do ta bënte shoqërinë më efikase. Por historiania e Harvardit, Jill Lepore, mendon se problemi nuk qëndron te teknologjia vetë. Problemi nis kur njerëzit që e ndërtojnë atë fillojnë ta shohin teknologjinë si zëvendësim për institucionet demokratike.
Në një bisedë me TechCrunch, Lepore, autore e librit të ardhshëm The Rise and Fall of the Artificial State, argumenton se kompanitë private po marrin gjithnjë e më shumë funksione që tradicionalisht i përkisnin shtetit. Ajo e quan këtë prirje “shteti artificial”: një sistem ku algoritmet, korporatat dhe makinat marrin role gjithnjë më të mëdha në qeverisjen e shoqërisë.
Lepore nuk e quan veten kundërshtare të teknologjisë. Përkundrazi, kritika e saj drejtohet te mënyra se si kompanitë private po fitojnë pushtet pa kaluar përmes mekanizmave tradicionalë të pëlqimit demokratik. Sipas saj, ky transformim nisi pjesërisht nga kërkimi për efikasitet dhe shpejtësi, por me kalimin e kohës u shndërrua në një përpjekje më të vetëdijshme për të tejkaluar rolin e shtetit. Një nga objektivat e saj është edhe mënyra se si disa drejtues të teknologjisë e interpretojnë fantashkencën. Lepore përmend veçanërisht Elon Musk dhe argumenton se disa liderë të Silicon Valley i lexojnë historitë fantastiko-shkencore jo si paralajmërime, por si manuale për të ardhmen. Në këtë këndvështrim, një histori për një shoqëri të drejtuar nga makinat mund të kthehet nga paralajmërim në projekt.
Ironia është se historia e teknologjisë tregon të kundërtën e këtij besimi. Ndryshimi teknologjik nuk është automatikisht përparim. Lepore kujton se ideja moderne se çdo përparim teknologjik është njëkohësisht përparim njerëzor është relativisht e re. Një shoqëri mund të bëhet më e shpejtë dhe më e fuqishme pa u bërë domosdoshmërisht më e lirë apo më demokratike. Kjo është arsyeja pse debati për AI nuk mund të mbetet vetëm një debat teknik. Pyetja më e rëndësishme është politike: kush vendos kur algoritmet fillojnë të marrin vendime që prekin jetën e qytetarëve?
Për Lepore, përgjigjja duhet të mbetet ajo që demokracia ka kërkuar gjithmonë: vendimet duhet të merren në konsultim me njerëzit që do të jetojnë me pasojat e tyre. Teknologjia mund të ndryshojë mënyrën se si funksionon shoqëria. Por ajo nuk duhet të vendosë vetë se kush ka të drejtë ta qeverisë atë.
Discussion about this post