Kur paratë e sigurta bëhen konkurrencë për aksionet dhe Bitcoin

Tregjet financiare po përballen me një dinamikë që është parë edhe më parë: kur kthimet nga asetet relativisht të sigurta rriten, investitorët kanë më pak arsye të marrin përsipër rrezik të madh për të kërkuar fitime.

Në qendër të këtij ndryshimi janë yield-et e bonove të Thesarit amerikan. Sipas Jurrien Timmer, drejtor i makroekonomisë globale në Fidelity Investments, periudha nga vitet 1960 deri në mesin e viteve 1990 tregon se rritja e yield-eve të obligacioneve shtetërore mund t’i bëjë ato konkurruese me aksionet për kapitalin e investitorëve. Historia ofron një shembull të fortë. Më 19 tetor 1987, gjatë të ashtuquajturës “E Hëna e Zezë”, Dow Jones Industrial Average ra me 508.32 pikë, ose 22.6%, në një ditë të vetme. Ajo mbetet rënia më e madhe ditore në përqindje në historinë e indeksit. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se një përsëritje e vitit 1987 është e pashmangshme sot.

Paralelja që po tërheq vëmendjen e tregjeve është kostoja e kapitalit. Pas periudhave me para të lira, kur investitorët janë më të gatshëm të ndjekin aksione me rritje të lartë dhe asete spekulative, yield-et më të larta ofrojnë një alternativë më të drejtpërdrejtë. Nëse yield-et vazhdojnë të rriten, aksionet duhet të justifikojnë vlerësimet e tyre përmes fitimeve dhe flukseve monetare më të forta. Për Bitcoin, ekuacioni është edhe më kompleks. Kriptomonedha nuk gjeneron fitime apo flukse monetare dhe vlera e saj mbështetet kryesisht te perceptimi i saj si “ari dixhital” dhe si mbrojtje ndaj zhvlerësimit të monedhave fiat.

Kjo nuk do të thotë se Bitcoin ose tregu i aksioneve duhet patjetër të bien. Por ambienti financiar ndryshon kur kapitali ka një alternativë më të sigurt dhe që ofron një kthim të matshëm. Në këtë kontekst, parashikimet për një Bitcoin që arrin 500 mijë apo edhe 1 milion dollarë në vitet e ardhshme bëhen më të vështira për t’u justifikuar vetëm nga narrativa dhe momentumi.

Mësimi i historisë nuk është se e njëjta krizë do të përsëritet. Është se kur paratë e sigurta fillojnë të ofrojnë kthime më tërheqëse, çdo aset me rrezik duhet të provojë edhe më fort pse ia vlen të mbahet.