Nga: Marcel Rosenbach & Hilmar Schmundt “Der Spiegel”
Në mesin e debatit mbi përdorimin e teknologjive dixhitale në ndihmë të luftës ndaj përhapjes së koronavirusit të ri, në Evropë është zhvilluar një qasje e re. Me shpresën e përhapjes së frikës nga Covid-19 përmes një mbikëqyrje në shkallë të gjerë, duke përdorur të ashtuquajturat “aplikacione të gjurmimit”.
Javët e fundit, një ekip prej rreth 130 personash nga 17 institute, organizata dhe kompani në Evropë, ka zhvilluar një teknologji që është menduar si një alternativë ndaj teknologjive të gjurmimit që përdoren aktualisht në disa vende të Azisë.
Këto teknologji, nuk do të përdoren asnjëherë kundër vullnetit të përdoruesve, por disa prej tyre mund t’u japin mundësi përdoruesve të tjerë të identifikojnë ata që janë infektuar nga koronavirusi. Por projekti PEPP-PT, synon t’i shmangë këto kurthe.
Plani bën thirrje që përdoruesit të shkarkojnë vullnetarisht një aplikacion, që do t’i informojë ata nëse kohët e fundit kanë qenë në afërsi të dikujt, i cili më pas ka testuar pozitiv ndaj Covid-19, dhe që është gjithashtu përdorues i këtij aplikacioni.
Skema është pak e shumë e tillë: Ju keni qenë afër dikujt, që u konfirmua më vonë se ishte bartës i virusit. Aplikacioni nuk do të identifikojë se kush ishte personi i infektuar, dhe as nuk do t’iu japë informacione se kur ose ku ndodhi saktësisht kontakti.
Në vend se të mbledhë sasi të mëdha të dhënash, aplikacioni PEPP-PT është menduar si një lloj alarmi dixhital, që i paralajmëron përdoruesit nëse ata i janë afruar shumë pranë një personi të infektuar. Ky parimi quhet “gjurmim i afërsisë”.
Kris Bos, themeluesi i kompanisë “ Frankfurt Arago”, thotë: ”Ne nuk do mbledhim të dhëna për vendndodhjen, profilet e lëvizjes, apo informacione mbi kontaktin”. Bos iu bashkua bashkë-iniciatorëve Tomas Vigand, kreut të Institutit “Fraunhofer Heinrich Hertz” në Berlin dhe Marsel Salate, i Laboratorit të Epidemiologjisë Dixhitale në Shkollën Politeknike Federale në Lozanë, në një tele-konferencë me “Der Spiegel për të folur mbi këtë konceptin.
“Ai nuk është në thelb asgjë tjetër, veçse një aplikacion si gjithë të tjerët”- këmbëngulin zhvilluesit e PEPP-PT. Në fakt, ata nuk prezantojnë një aplikacion, por në thelb bazën teknike mbi bazën e së cilës aplikacionet mund të zhvillohen shpejt dhe me një çmim të ulët.
Procesi njihet si “përdorim i një burimi reference”. Ideja është të vihet në dispozicion kodi i tyre burimor, e gjithë teknologjia më e fundit, dhe një version i përhapur i aplikacionit. Po si funksionon PEPP-PT? Hapësira midis njerëzve do të matet duke përdorur Bluetooth Low Energy, çka të thotë se të gjithë përdoruesit e aplikacionit do të duhet të aktivizojnë Bluetooth-in.
PEPP-PT gjeneron një ID të përkohshme, në mënyrë që përdoruesit të mos mund të identifikohen. Nëse një smartphone me një aplikacion PEPP-PT i afrohet një pajisjeje tjetër, të dyja do të shkëmbejnë ID-të e tyre, të cilat më pas do të kodohen dhe ruhen.
Nëse një përdorues diagnostikohet me një infeksion të koronavirusit, atij do t’i kërkohet të dërgojë në një server qendror listën e përdoruesve me identiteteve të koduara. Ky server do të shohë vetëm ID, por jo identitetin e personave që qëndron pas tyre.
Por përmës ID, atëherë ai mund të dërgojë paralajmërime se ata kanë pasur së fundmi kontakte me dikë, i cili nga atëherë është diagnostikuar me koronavirus. Ndërkohë ky sistem, është krijuar për të punuar edhe në rrafsh ndërkombëtar, pra në rastet kur përdoruesit kanë udhëtuar nëpër disa vende të ndryshme evropiane.
Ushtria gjermane, thotë Vigand, i ndihmoi zhvilluesit me testet e aplikacionit “në kalibrimin e algoritmeve për matjes në distancë”. Dhe kalibrime të tilla janë të domosdoshme, pasi modeli i smartfonëve peersonal luan një rol në matjen e distancës, sikurse edhe përdoruesit e tjerë të opsionit të lokacionit.
Por kur mund të përdoret PEPP-PT? Për momentin, të gjithë duhet të sillen sikur të jenë bartës të koronavirusit, dhe mund të infektojnë të tjerët. Megjithatë, në realitet, kjo është e vërtetë vetëm për disa prej nesh. Dhe këtu mund të jetë i dobishëm projekti i ri. Ai bazohet mbi domosdoshmërinë epidemiologjike për të këputur zinxhirët e infeksionit, duke respektuar në të njëjtën kohë rregullat evropiane të privatësisë së të dhënave, dhe vlerat themelore evropiane si përgjegjësia individuale, thotë studiuesi i EPFL, Salate. “Nga pikëpamja mjekësore, ne nuk kemi pse ta dimë se ku ndodhi kontakti, për të parandaluar zinxhirët e infeksionit”-tha ai.
Por nga ana tjetër, ai bën të qartë se nuk duhet të ushqejmë iluzionin, se kjo teknologji do të jetë në gjendje të zvogëlojë shpejt numrin e rasteve të reja me koronavirus. Synimi kryesor sipas tij, është rrikthimi tek diçka që i afrohet jetës normale, dhe një mënyrë për të shmangur sa të jetë e mundur zinxhirët e rinj të infektimit.
Nxënësit e shkollave në Gjermani, janë ende në shtëpi, dhe jeta e përditshme normale do të dojë edhe disa kohë që të rinisë. Por pasi numri i rasteve të reja të bjerë në një nivel të pranueshëm, falë sistemeve dixhitale të paralajmërimit mbi infeksionin, mund të jetë e nevojshme të karantinohen vetëm klasat apo edhe nxënës të caktuar, sesa të dërgohen në shtëpi të gjithë.
Në fund, suksesi i këtij projekti, varet shumë nga bashkëpunimi i popullatës në përgjithësi. Qytetarët duhet të kenë një rol aktiv në të, duke e shkarkuar masivisht aplikacionin. Asnjë qeveri nuk do t’i detyrojë ata ta bëjnë këtë. Për më tepër, të moshuarit që janë edhe një grup i veçantë rreziku, mund të mos kenë një smartfon. E njëjta gjë vlen dhe për fëmijët e vegjël.
Ideja e “testimit përmes afërsisë”, nuk është e re. Një program i ngjashëm i quajtur “Ebolapp’, i krijuar për të ndihmuar në ngadalësimin e përhapjes së virusit vdekjeprurës Ebola, u testua vitin e kaluar në Liberi të Afrikës. Dhe në vitin 2008, epidemiologu kompjuterik italian Çiro Katuto nga Fondacioni “Global Science” në Torino, eksperimentoi me disa sisteme elektronike paralajmëruese të sëmundjeve. Tani, Katuto është pjesë e ekipit të PEPP-PT.
TIRANA TODAY
