Në një zhvillim historik për sektorin e energjisë, Komisioni Rregullator Bërthamor i Shteteve të Bashkuara (Nuclear Regulatory Commission – NRC) i ka dhënë firmës së themeluar nga Bill Gates miratimin për të ndërtuar një reaktor të avancuar bërthamor në shtetin e Wyoming, pranë një centrale elektrike të vjetër me qymyr. Kjo është hera e parë në pothuajse një dekadë që një projekt komercial reaktori merr dritë jeshile për ndërtim në SHBA, dhe për më tepër, është i pari që përdor një teknologji jo tradicionale jashtë sistemeve me ujë të zakonshëm për ftohje.
Projekti, i quajtur Natrium, zhvillohet nga kompania TerraPower, e cila synon të ndërtojë një reaktor me fuqi prej 345 megavatësh. Ai përdor metal të shkrirë natriumi për ftohje dhe përfshin një sistem të integruar akumulimi energjie, që mund të rrisë përkohësisht prodhimin deri në rreth 500 megavatë gjatë periudhave të kërkesës së lartë për energji. Kjo i lejon impiantit të funksionojë bashkë me burimet e rinovueshme, duke balancuar ndryshimet e prodhimit të erës dhe diellit. Miratimi i lëshuar më 4 mars 2026 shënon jo vetëm një hap të rëndësishëm për TerraPower dhe themeluesin e saj, Bill Gates, por gjithashtu një moment kyç për industrinë e energjisë bërthamore në përgjithësi. NRC nuk kishte autorizuar një reaktor komercial të tillë që prej vitit 2018 për një projekt me ujë të zakonshëm, dhe që prej më shumë se 40 vjetësh nuk kishte dhënë leje ndërtimi për një sistem me ftohje natriumi, një teknologji e klasit të ri.
Vendimi pason muaj punë intensive për përgatitjen e aplikimit dhe bashkëpunimin me autoritetet federale. Sidoqoftë, miratimi për ndërtim nuk nënkupton automatikisht se reaktori do të hyjë në funksion për të arritur në fazën operacionale, kompania do të duhet të sigurojë edhe një licencë të pavarur operimi nga NRC. Analistët parashikojnë se ndërtimi i plotë mund të zgjasë deri në vitet e fundit të dekadës, me operimin e planifikuar të fillojë rreth vitit 2030. Përkrahësit e projektit e shohin këtë si një hap vendimtar drejt përshpejtimit të përdorimit të teknologjive të reja bërthamore, veçanërisht në një kohë kur kërkesa për energji po rritet shpejt, pjesërisht për shkak të qendrave të të dhënave të kërkuara nga inteligjenca artificiale dhe zhvillimet industriale të tjera. Kundërshtarët e energjisë bërthamore, megjithatë, ngrejnë shqetësime lidhur me furnizimin e karburantit të avancuar (p.sh. uranium me përqendrim të lartë) dhe trajtimin e mbetjeve radioaktive, çështje që mbeten objekt debati edhe në Shtetet e Bashkuara.
Discussion about this post