Për dekada me radhë, shkencëtarët janë përpjekur të kuptojnë një nga misteret më intriguese të botës së kafshëve: si arrijnë pëllumbat të gjejnë rrugën drejt shtëpisë edhe pasi transportohen qindra kilometra larg. Tani, një studim i ri i raportuar nga Ars Technica po ofron të dhëna të reja mbi mënyrën se si këta zogj mund të përdorin fushën magnetike të Tokës si një lloj sistemi navigimi biologjik. Shkencëtarët prej kohësh kanë dyshuar se zogjtë migratorë posedojnë një “busull magnetike” natyrore, por mekanizmi i saktë biologjik ka mbetur i paqartë. Studimi i fundit sugjeron se pëllumbat mund të kombinojnë sinjale magnetike me informacion vizual dhe orientim hapësinor
Sipas studiuesve, disa qeliza në tru ose në sistemin nervor të zogjve mund të jenë të ndjeshme ndaj ndryshimeve të vogla në fushën magnetike të planetit. Kjo do t’u lejonte atyre të dallonin drejtimin dhe pozicionin gjeografik edhe kur nuk kanë pika referimi vizuale. Një tjetër teori lidhet me proteina të veçanta në sytë e zogjve, të njohura si cryptochromes, të cilat mund të reagojnë ndaj fushave magnetike përmes proceseve kuantike. Në praktikë, kjo do të thotë se zogjtë mund “ta shohin” në një mënyrë të caktuar fushën magnetike që i rrethon. Edhe pse ideja tingëllon si science fiction, studiuesit thonë se provat po bëhen gjithnjë e më bindëse.
Pëllumbat janë përdorur për eksperimente navigimi prej më shumë se një shekulli, pikërisht sepse aftësia e tyre për t’u kthyer në shtëpi është jashtëzakonisht e saktë. Në disa raste, ata kanë arritur të orientojnë veten edhe pas udhëtimeve në kushte të vështira atmosferike apo në zona krejtësisht të panjohura. Zbulimi ka rëndësi jo vetëm për biologjinë. Studiuesit besojnë se kuptimi i navigimit magnetik te kafshët mund të ndikojë edhe në teknologjitë e ardhshme të navigimit autonom, robotikës dhe sensorëve biologjikë. Studimi është një kujtesë se edhe në epokën e inteligjencës artificiale dhe eksplorimit hapësinor, natyra vazhdon të fshehë mekanizma që shkenca ende po përpiqet t’i kuptojë plotësisht. Ndoshta një nga sistemet më të sofistikuara të navigimit në planet ka qenë gjatë gjithë kohës mbi çatitë e qyteteve tona.
Discussion about this post