Në Shtetet e Bashkuara po zhvillohet një betejë që deri para pak vitesh dukej e pamundur: kush do të vendosë rregullat për inteligjencën artificiale — qeveria federale apo vetë shtetet? Dhe ndërsa presidenti, Kongresi, guvernatorët dhe kompanitë teknologjike po tërheqin secili frerët nga ana e vet, Amerika po hyn në një epokë të re politike, ku AI bëhet fusha kryesore e përplasjes së pushtetit.
Gjithçka nisi nga një fakt i thjeshtë: teknologjia po ecën shumë më shpejt se ligjet. Dhe ndërkohë që Uashingtoni diskuton prej muajsh për rregullore të reja, shtetet nuk kanë pritur. Nga California te Texas, nga Colorado te New York, më shumë se 30 prej tyre kanë miratuar një përmbytje ligjesh që synojnë të frenojnë rreziqet e inteligjencës artificiale — që nga deepfake-t mashtruese deri te sistemet e fuqishme që mund të ndikojnë në zgjedhje, tregje, siguri dhe identitet dixhital.
Por pikërisht kur shtetet po merrnin hov, në skenë hyri Qeveria Federale. Sipas raportimeve të TechCrunch, administrata amerikane po merr në dorë një plan për të bllokuar ligjet shtetërore, me arsyetimin se rregullat e ndryshme nga shteti në shtet do të krijojnë kaos për kompanitë e teknologjisë. Në lojë pritet të hyjë madje edhe një dispozitë e fshehur në ligjin e mbrojtjes (NDAA), që do t’i hiqte shteteve kompetencën për të rregulluar AI-në.
Një lëvizje e tillë do të ishte historike — dhe tepër e debatueshme. Nga njëra anë, kompanitë e mëdha të teknologjisë duan një standard kombëtar. Për to, çdo shtet që miraton ligj të vetin është një pengesë e re: rregulla të ndryshme, detyrime të ndryshme, kontrolle të ndryshme. “Nuk mund të konkurrojmë me Kinën po të merremi me 50 versione ligjesh,” argumentojnë lobistët e industrisë.
Por nga ana tjetër, shtetet nuk janë aspak të gatshme të dorëzojnë terren. Mbi 200 ligjvënës shtetërorë dhe rreth 40 prokurorë të përgjithshëm kanë dalë hapur kundër ndërhyrjes së Uashingtonit. Argumenti i tyre është i qartë: nëse qeveria federale nuk ka bërë ende një ligj për AI-në, pse duhet penguar iniciativat e shteteve? “Shtetet janë laboratorë demokracie,” thonë ata, “dhe nuk mund t’u mbyllësh laboratorin vetëm pse nuk të pëlqen rezultati.”
Ndërkohë, në prapaskenë po vlon një betejë e dytë — ajo për kontrollin e politikave të ardhshme. Raportet flasin se administrata ka në plan t’i japë një rol të fuqishëm investitorit David Sacks si “czar” të AI-së dhe kriptos, duke krijuar një strukturë të re që do të formësojë strategjinë kombëtare. Kjo ka shkaktuar jo pak kritika, pasi do të zëvendësonte mekanizmat tradicionalë të politikëbërjes shkencore në SHBA.
Dhe ndërsa politikanët luftojnë për kontrollin, një grup i vogël deputetësh në Kongres po përpiqet të hartojë versionin e parë serioz të një ligji federal për inteligjencën artificiale — një paketë prej më shumë se 200 faqesh që do të vendosë rregulla për transparencën, etiketime të deepfake-ve, mbrojtje të fëmijëve dhe detyrime për laboratorët e mëdhenj të AI-së që të testojnë sistemet e tyre.
Por ky proces mund të zgjasë muaj… ose vite. Deri atëherë, Amerika ndodhet në një territor të paqartë: shtetet po ecin me ritme maratonash ligjore, Qeveria Federale po përgatitet të vërë frenat, ndërsa industria e teknologjisë po kërkon zgjidhje që i lejon të ecë përpara pa pengesa.
Një gjë është e sigurt: beteja për rregullimin e AI-së nuk është më një debat teknik. Është një luftë politike, ekonomike dhe ideologjike — dhe ajo sapo ka filluar.
Discussion about this post