Në zemër të industrisë globale të gjysmëpërçuesve, ku një pjesë e vogël e makinerive përcakton fuqinë teknologjike të shteteve, ka shpërthyer një tjetër mosmarrëveshje mes Shteteve të Bashkuara dhe kompanisë holandeze ASML, prodhuesja e vetme në botë e pajisjeve më të avancuara për litografinë e çipave. Uashingtoni ka shprehur shqetësime se një nga sistemet më të ndjeshme të ASML mund të ketë përfunduar në Kinë, një pretendim që lidhet drejtpërdrejt me kufizimet gjithnjë e më të rrepta mbi eksportin e teknologjive strategjike drejt Pekinit. ASML, nga ana e saj, e ka mohuar kategorikisht këtë version, duke deklaruar se pajisjet e saj më të avancuara nuk janë eksportuar në Kinë dhe se kompania respekton plotësisht rregullat ndërkombëtare të kontrollit të eksportit.
Në qendër të debatit ndodhen sistemet e litografisë EUV (extreme ultraviolet), të konsideruara si teknologjia më kritike në prodhimin e çipave të gjeneratës së fundit. Këto makina janë aq komplekse dhe të specializuara sa që vetëm një kompani në botë, ASML, ka aftësinë t’i prodhojë në shkallë industriale, duke e bërë atë një pikë kyçe në zinxhirin global të furnizimit të teknologjisë. Sipas raportimeve, zyrtarë amerikanë kanë ngritur shqetësimet gjatë diskutimeve me përfaqësues të kompanisë, duke sugjeruar se ekzistojnë indikacione për devijim të mundshëm të pajisjeve ose komponentëve të lidhur me këto sisteme drejt Kinës. Megjithatë, deri më tani nuk janë paraqitur prova publike që konfirmojnë këto pretendime.
ASML ka reaguar duke theksuar se çdo njësi e prodhuar nga kompania është e gjurmueshme gjatë gjithë ciklit të saj të përdorimit dhe se sistemet e saj nuk kanë përfunduar në tregun kinez në kundërshtim me rregullat aktuale të eksportit. Kompania ka paralajmëruar gjithashtu se spekulime të tilla rrezikojnë të dëmtojnë besimin në një industri tashmë të ndjeshme ndaj tensioneve gjeopolitike. Rasti vjen në një moment kur SHBA dhe aleatët e saj po forcojnë kufizimet ndaj Kinës në fushën e gjysmëpërçuesve, duke e parë kontrollin e teknologjisë së avancuar si një element thelbësor të sigurisë kombëtare. Në këtë kontekst, ASML ndodhet në një pozitë delikate: një kompani private që operon në qendër të një gare strategjike globale.
Megjithëse akuzat mbeten të pakonfirmuara, vetë fakti që ato po diskutohen në nivele të larta qeveritare tregon se sa e ngushtë është bërë lidhja mes teknologjisë dhe gjeopolitikës. Në industrinë e çipave, edhe dyshimet mund të kenë peshën e një ngjarjeje reale.
Discussion about this post